Maagzweren komen vaker voor dan je denkt
14 augustus 2022 

Maagzweren komen vaker voor dan je denkt

Veel paarden hebben last van maagzweren of een lichtere vorm van irritatie in de maag. Veel meer paarden dan je wellicht zou verwachten. Over een specifiek percentage is discussie, maar het is aannemelijk dat de helft van de paarden wel een keer een maagzweer krijgt in hun leven.

Als een paard een maagzweer heeft betekent dat dat er sprake is van een ontsteking van de maagwand, veroorzaakt door maagzuur. De maag van een paard bestaat uit twee delen waarvan het bovenste niet bedekt is met klieren en het onderste wel. Daardoor kan het onderste deel wel tegen maagzuur, en het bovenste niet. Maagzuur blijft idealiter dan ook in het onderste deel van de maag. Wanneer het tegen de bovenkant van de maag aan gaat klotsen, bijvoorbeeld tijdens het rijden, kan dit voor die irritatie zorgen die we maagzweren noemen.

Ook in het onderste deel van de maag kunnen maagzweren voorkomen. Die worden dan meestal veroorzaakt door stress, want bij stress komt er minder bloed in de maagwand waardoor deze kwetsbaarder is. Dit zijn lastige maagzweren om op te lossen doordat deze continu in aanraking zijn met maagzuur en dus steeds opnieuw geïrriteerd worden.

Maagzweren kunnen verschillende oorzaken hebben, en uiteraard kunnen er ook meerdere oorzaken tegelijk spelen. De belangrijkste en meest voorkomende oorzaken zijn vermoedelijk te lang zonder ruwvoer staan en stress, maar dat zijn niet de enige.

  • Te lang zonder ruwvoer staan: een paard staat idealiter zo min mogelijk zonder toegang tot ruwvoer. Dat komt omdat ruwvoer ervoor zorgt dat een paard speeksel aanmaakt en dat heeft een neutraliserende werking op het maagzuur in de maag. Dit verkleint de kans op maagzweren aanzienlijk. Er wordt vaak maximaal 4 uur aangehouden. Wanneer je paard structureel meer dan 4 uur per dag zonder ruwvoer staat is de kans op maagzweren groot. Werk met genoeg slowfeeders en geef minimaal 2kg per 100kg lichaamsgewicht per dag aan je paard. Naast hooi of gras kun je bijvoorbeeld ook takken aanbieden om de tijd te overbruggen. Ik zie in aanvragen nog regelmatig terug dat paarden soms wel uren zonder ruwvoer staan. Dat kun je dus het beste voorkomen
  • Stress: wanneer een paard vaak last van stress heeft komt het lichaam in een soort overlevingsstand. Dan gaat er minder bloed naar de organen, waaronder de maag. Te weinig bloed heeft een negatieve invloed op de maagwand omdat de slijmvliezen dunner worden waardoor deze kwetsbaarder wordt en de kans op maagzweren groter. Op zich is stress normaal, zolang het tijdelijk is. Als je paard van iets schrikt, maar bijvoorbeeld ook na een verhuizing kan je paard tijdelijk stress ervaren. Het moet echter wel weer weggaan en niet chronisch worden. Ook wanneer een paard niet in zijn basisbehoeften voorzien wordt zorgt dit voor stress en dit kan dus ook aan maagzweren bijdragen.
  • Te veel zetmeelrijk krachtvoer: dit heeft een verzurend effect op de maag doordat hier ook melkzuurbacteriën leven die dit gaan verteren en melkzuur uitstoten in de maag

Een aantal symptomen van maagzweren zijn heel bekend, maar er zijn ook minder bekende (en daardoor minder herkende) symptomen. Daarom vind ik juist ook deze symptomen heel belangrijk om te benoemen zodat eigenaren hier ook scherp op kunnen zijn. Maar ook wanneer er geen zichtbare symptomen zijn is dat geen garantie dat je paard geen maagzweren heeft, want paarden zijn tenslotte vaak erg hard voor zichzelf.

Een of meerdere van de volgende symptomen kun je bij je paard zien als hij maagzweren heeft:

  • Hooi in water dippen: te stekelig hooi kan de maag irriteren als daar al sprake is van problemen. Door het hooi te dippen in water kan een paard het zelf zachter maken zodat het minder irriteert. Het kan ook zijn dat een paard stengelig hooi helemaal niet wil eten, dus ook als je paard zonder aanwijsbare reden het hooi niet lijkt te willen eten is dit goed om te onderzoeken
  • Zand eten: zand schuurt de maag en dat vinden paarden bij maagzweren schijnbaar fijn
  • Slecht of langzaam eten: het hoeft natuurlijk niet meteen zo te zijn dat je paard maagzweren heeft als hij wat langzamer eet, maar als je ineens een duidelijk verschil ziet in de eetlust is de maag zeker iets om te onderzoeken
  • Vermagering: wanneer je paard plotseling duidelijk vermagerd zijn maagzweren ook zeker iets om aan te denken. Vergeet ook zand en wormen niet
  • Singelnijd: wanneer je paard ineens lelijk doet bij het aansingelen is dat iets wat je serieus moet nemen. Je paard probeert je iets te vertellen. Het hoeven niet per se maagzweren te zijn, maar je paard heeft ergens last van. Dit wil je onderzoeken in plaats van dat je het afdoet als vervelend gedrag. Ook als je paard al zolang als je hem kent singelnijd heeft, heeft dit nog steeds een oorzaak die onderzocht moet worden.
  • Geen koud water willen drinken: ook koud water is niet comfortabel voor de maag als een paard maagzweren heeft. Als je bijvoorbeeld ziet dat je paard buiten niet wil drinken en zodra hij op stal is ineens wel veel drinkt in de winter kan dat door maagzweren komen. Of als je paard als het koud is niet goed drinkt.
  • Mestwater: ook de aanwezigheid van mestwater kan samenhangen met maagzweren
  • Koliek: koliek kan niet alleen door problemen in de darmen veroorzaakt worden, maar zeker ook door maagzweren. Als dit een terugkerend probleem is bij jouw paard is dat ook goed om te onderzoeken.
  • Gapen: raak niet meteen in paniek als je paard een keer gaapt, want dat doen ze om meerdere reden. Het is echter wel iets wat je ook bij maagzweren terug kunt zien, dus als je paard het echt opvallend vaak doet is dat wellicht goed om te onderzoeken
  • Stereotiep gedrag: denk aan luchtzuigen of weven, dit kan ook hun oorzaak vinden in maagzweren. Sowieso is het bij stereotiep gedrag (ook wel stalondeugden genoemd) altijd goed om verder te zoeken naar de oorzaak
  • Kauwen zonder te eten: op deze manier kan een paard toch speeksel aanmaken om maagzuur te neutraliseren, dus als je paard dit regelmatig doet kan er sprake zijn van maagzweren
  • Equine Pain Face: wanneer je paard maagzweren heeft, heeft hij pijn. Hij kan dan dus diverse tekenen van de equine pain face laten zien. Het is dus ook goed om deze te kunnen herkennen.
  • Tandenknarsen

Dit is geen complete lijst van symptomen omdat het er zoveel zijn. Als je afwijkend gedrag bij je paard ziet, ga op zoek naar de betekenis, of dat nou op internet of bij een specialist is.

De enige echte manier om maagzweren te diagnosticeren is met een maagscopie. Daarbij kijkt een dierenarts met een camera in de maag om te zien of er maagzweren zitten. Wel is het zo dat, ook als er op de scopie geen maagzweren gevonden worden, dat geen volledige uitsluiting van maagzweren geeft. Er kan altijd iets over het hoofd gezien worden. Een scopie kan op de kliniek gedaan worden, maar vaak ook gewoon bij je op stal zodat je je paard niet onnodig de stress van een kliniek aan hoeft te doen.

Het nadeel aan een scopie is dat je paard hiervoor nuchter moet zijn, en dus geruime tijd niet mag eten. Logisch, want als de maag vol zit zie je natuurlijk niks. Het is alleen wel zo dat te lang zonder ruwvoer staan ook weer maagzweren in de hand werkt, en voor een paard wat al maagzweren heeft kan dit voor extra irritatie in de maag zorgen omdat er geen speeksel meer is om het maagzuur te neutraliseren.

Wanneer je paard aangetoond last heeft van maagzweren kan het nodig zijn om medicatie in te zetten om dit echt op te lossen. Houd er echter wel rekening mee dat alleen medicatie vaak niet genoeg is. Wanneer je de maagzweren met medicatie oplost en je paard vervolgens weer terug zet in dezelfde situatie waar de maagzweren ontstaan zijn (bijvoorbeeld met te weinig ruwvoer of chronische stress) kan ik er vergif op innemen dat dit maagzweren binnen de kortste keren weer terug zijn. Je moet dus óók de oorzaak aanpakken, naast dat je eventueel medicatie inzet. Dit aspect van het behandelen van maagzweren wil nog wel eens onderbelicht blijven maar is zó belangrijk in het blijvend oplossen van maagzweren.

  • Omeprazol: dit kan tijdelijk nodig zijn om de maag echt te herstellen, maar is niet geschikt om te lang te geven. Omeprazol is een maagzuurremmer, en legt de maagzuurproductie stil. Daardoor krijgen de maagzweren de kans te herstellen zonder continu opnieuw geïrriteerd te raken. Maagzuur heeft echter ook goede functies zoals het voorverteren van eiwitten en mineralen, en doden van pathogenen. Wanneer je een maagzuurremmer gebruikt kunnen deze functies dus ook niet meer goed uitgevoerd worden. Dat kan dus ten koste gaan van de opname van voedingsstoffen of ongewenste pathogenen kunnen verder in het lichaam terechtkomen.
  • Mastic Horse: Mastic Horse legt de maagzuurproductie niet stil, maar legt een laagje om de maagzweer heen zodat deze beschermd wordt tegen het maagzuur. Die manier vind ik zelf fijner om een maagzuur te behandelen.
  • Sucralfaat: sucralfaat werkt net als Mastic Horse op het beschermen van de maagzweer en kan hiervoor ook ingezet worden.

Er zijn ook nog andere manieren om maagzweren te behandelen, maar die zou ik enkel samen met een therapeut inzetten zodat een specialist kan kijken waar jouw paard specifiek baat bij heeft.

Vermoed je dat je paard maagzweren heeft (of weet je het zeker) en denk je dat er in de voeding nog wel wat te verbeteren valt? Ik denk graag met je mee! Je kunt bij online voedingsadvies een uitgemeten advies voor jouw paard op maat aanvragen waarbij ik ook kijk naar supplementen en kruiden die jouw paard kunnen gaan helpen.

Reactie plaatsen